Mindfulness ไม่ใช่แค่ Soft Skills แต่เป็น Life Skills สำคัญในปัจจุบันและอนาคต
Why Mindfulness? — Mindfulness คืออะไร และทำไมเราจึงต้องฝึกสติ
Mindfulness หรือ “สติ” ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นทักษะที่มีประวัติการเดินทางยาวนาน จากโลกตะวันออกสู่โลกตะวันตก และจากการปฏิบัติทางศาสนา สู่การแพทย์ วิทยาศาสตร์ การทำงาน และชีวิตประจำวัน
Mindfulness คืออะไร?
คำว่า Mindfulness ถูกนำมาใช้ในโลกตะวันตกเพื่อถ่ายทอดแนวคิดเรื่อง “สติ” จากพุทธศาสนา แม้ในแต่ละยุคจะมีการตีความแตกต่างกัน แต่หัวใจสำคัญของการฝึกที่เราจะเรียนรู้ในคอร์สนี้ คือ “การอยู่กับปัจจุบัน รู้ตัว และไม่ตัดสินสิ่งที่เกิดขึ้น” ไม่ใช่การทำให้ใจว่าง ไม่ใช่การไม่คิด แต่คือการรู้ว่า ตอนนี้กำลังเกิดอะไรขึ้นกับกาย ใจ และสิ่งรอบตัว
จากวัด…สู่ห้องทดลอง
Mindfulness เริ่มต้นจากการปฏิบัติในบริบทของพุทธศาสนา ก่อนจะค่อย ๆ เดินทางเข้าสู่โลกตะวันตก จากการเผยแผ่ของพุทธศาสนาสายต่าง ๆ ทั้งเซน พุทธแบบเถรวาท และพุทธแบบทิเบต ต่อมานักวิชาการและนักบำบัดเริ่มนำแนวคิดเรื่องสติไปเชื่อมโยงกับจิตวิทยาและวิทยาศาสตร์
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ Jon Kabat-Zinn พัฒนาโปรแกรม Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) เพื่อนำการฝึกสติมาช่วยผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรังและความเครียด
จากนั้น Mindfulness จึงเริ่มถูกศึกษาอย่างเป็นระบบในวงการแพทย์และประสาทวิทยา และเกิดโปรแกรมต่าง ๆ เช่น MBCT ที่นำการฝึกสติมาประยุกต์ใช้กับการดูแลภาวะซึมเศร้า ต่อมา Mindfulness ยังถูกนำไปใช้ในองค์กร การศึกษา เทคโนโลยี การพัฒนาผู้นำ และการดูแลสุขภาวะ จนวันนี้ เราอาจพบ Mindfulness ได้ทั้งในห้องเรียน โรงพยาบาล องค์กร และแม้แต่ในแอปบนโทรศัพท์
แล้ว Mindfulness กำลังกลายเป็น “สินค้า” หรือเปล่า?
เมื่อ Mindfulness แพร่หลายมากขึ้น ก็เกิดคำถามสำคัญที่เรียกว่า McMindfulness คือการนำ “เทคนิคการฝึกสติ” มาใช้เพื่อให้เราผ่อนคลาย ทำงานเก่งขึ้น หรือมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยอาจตัดบริบทเรื่องคุณธรรม จริยธรรมและการอยู่ร่วมกับผู้อื่นออกไป คำถามจึงไม่ใช่เพียงว่า “ฝึกสติแล้วฉันได้อะไร?” แต่ยังรวมถึง สติที่ฉันมีมากขึ้นกำลังถูกนำไปใช้เพื่ออะไร?”
แล้วทำไมเราจึงต้องฝึก Mindfulness ในวันนี้? เพราะชีวิตปัจจุบันกำลังทำให้ “การอยู่กับตัวเอง” ยากขึ้นเรื่อย ๆ
Attention Economy ความสนใจของเรากลายเป็นสิ่งที่ถูกแย่งชิงผ่านสื่อและการตลาด Uncertainty & Anxiety โลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วทำให้เราต้องรับมือกับความไม่แน่นอนอยู่ตลอดเวลา
Tired but Wired
ร่างกายเหนื่อย แต่สมองยังตื่นตัวจากความเครียดที่สะสม Mindfulness จึงอาจไม่ใช่เพียง “การนั่งสมาธิ” แต่เป็นการฝึกให้เรา กลับมาเลือกได้ว่า จะให้ความสนใจอะไร และจะตอบสนองต่อสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไร
การฝึก Mindfulness มีหลายรูปแบบ
Formal Practice - การฝึกอย่างเป็นรูปแบบ เช่น การนั่งสมาธิ การสแกนร่างกาย หรือการกำหนดลมหายใจ Informal Practice - การนำสติกลับมาใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การกิน การเดิน การฟัง หรือการทำงานอย่างรู้ตัว Focused Attention - ฝึกให้ใจอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง Open Monitoring - เปิดการรับรู้ต่อประสบการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น โดยไม่รีบตัดสิน ท้ายที่สุดแล้ว Mindfulness อาจไม่ได้ทำให้ชีวิตของเราไม่มีความวุ่นวาย แต่ช่วยให้เรา รู้ตัวท่ามกลางความวุ่นวาย และนั่นอาจเป็นเหตุผลสำคัญว่า ทำไมในโลกที่เต็มไปด้วยสิ่งดึงความสนใจ การฝึกสติจึงกลายเป็นทักษะที่สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ
จาก “รู้ตัว” สู่การกลับมาเป็นผู้เลือกในชีวิตของตัวเอง
เราอยากให้การฝึก Mindfulness เป็นเรื่องที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน จึงออกแบบการฝึกให้มี 3 คำสำคัญ
ง่าย — ไม่เพิ่มความเครียดหรือกลายเป็นภาระ สั้น — ยืดหยุ่นตามเวลาที่มี หลากหลาย — มีหลายรูปแบบ ให้เลือกตามความชอบและสถานการณ์
ชวนกลับไปฝึกต่อที่บ้าน ลองเริ่มเพียง ครั้งละ 1 นาที จะฝึกกี่ครั้งต่อวันก็ได้ จะเลือกฝึกด้วยวิธีไหนก็ได้ ขอเพียงเป็นวิธีที่ ง่าย สบาย และช่วยให้ใจกลับมาอยู่กับปัจจุบัน เพราะเป้าหมายของเราไม่ใช่การ “ฝึกให้เก่ง” แต่คือการค่อย ๆ ทำให้ การรู้ตัว กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน
Mindfulness 101 : Day 1 Why Mindfulness? อ.ศิ ศศิวิมล ควรหัตถ์
ผู้เขียน
อาจารย์ศิ ศศิวิมล ควรหัตถ์
Modern Mindfulness Trainer
พญ.สริตา เทพโพตานนท์
เวชปฏิบัติทั่วไปผู้สนใจ Mindfulness